دسته‌ها
یادداشت

نقش ایران در حل بحران سوریه چیست؟

محمدرضا نظری / در دوران دولت احمدی نژاد و با توجه به اوج گرفتن بحران هسته ایی ایران، فضای بین المللی به نحوی شکل گرفته بود که نقش ایران در روند تحولات بین المللی و حتی در بحران سوریه نادیده گرفته شود. زیرا آمریکا و نیز برخی از کشورهای اروپایی معتقد بودند که با حضور ایران در روند مذاکرات سوریه، می تواند ضمن خروج از انزوا، از این موضوع به عنوان یک امتیاز در روند مذاکرات هسته ایی با غرب سود ببرد.

به دنبال به سرانجام رسیدن مذاکرات هسته ایی و توافق بر سر اجرای برجام، برای نخستین بار از ایران دعوت شد تا روند مذاکرات برای حل بحران سوریه حضور پیدا کند. البته با حضور ایران برای نخستین بار تمامی مخالفین و موافقین موثر در بحث سوریه، رودرروی هم قرار گرفتند تا با یکدیگر بحث و گفتگو کنند.

قبل از شروع مذاکرات وین و حتی پس از پایان این نشست، هر کدام از نقش آفرینان در روند مذاکرات تلاش می کنند تا دیدگاه خودشان را بر فضای موجود مستولی ببخشند. در این میان عربستان تمایل دارد تا در روند تغییر نظام سیاسی در سوریه (دوران انتقالی) بشار اسد هیچ نقشی نداشته باشد و این پیشنهاد مورد تایید اکثر شرکت کنندگان در این اجلاس نیز قرار گرفت این در حالی است ایران تمایل دارد بشار اسد جزیی از دوران انتقالی باشد.

از طرفی دیگر ترکیه، که تا پیش از این هزینه های زیادی را هم صرف شکست بشار اسد در سوریه کرده بود، اکنون با قدرت گرفتن داعش در سوریه، خود گرفتار خطر تروریسم شده و سیل مهاجرین به کشورش را چون وبالی بر گردن خود می بیند.

روسیه هم که تمام قد از دولت فعلی سوریه حمایت می کند، حملات نظامی خود را در سوریه تداوم بخشیده تا نشان دهد که مخالفین ” اسد ” باید استفاده از نیروی نظامی را برای سرنگونی او فراموش کنند. در ضمن روسیه توانست با حملات متوالی خود جلوی شکست و عقب نشینی نیروهای بشار اسد را بگیرد و فضا را برای پیشروی ارتش وفادار به اسد فراهم کند.

 کشورهای اروپایی نیز که در این ۵ سال از بازگرداندن آرامش به سوریه ناکام مانده اند، با هجوم پناهندگان سوری به اروپا مواجه هستند که ادامه همین روند می تواند فضا را برای نفوذ گروه های داعش به اروپا در لباس پناهجو فراهم کند.

اما آمریکا سناریوی سومی را شروع کرده است، که شاهد این موضوع را می توان در سخنان جان کری وزیر امورخارجه آمریکا دید. جان کری در پایان نشست وین گفت که “خیلی‌ها بر این تصورند که دو گزینه در سوریه هست؛ اسد و تروریسم و ناچار به سمت اسد می‌روند اما اگر آلترناتیو بهتری باشد و در مورد آن اعتمادسازی شود مردم به سمت آن می‌روند” این همان سناریویی است که ایران و روسیه به عنوان حامیان اصلی بشار اسد در آن نقش ایفا می کنند ولی دو کشور ایران روسیه دو نگاه متفاوت به سناریوی آمریکا دارند.

برای روسیه کشور سوریه حتی اگر سرزمین سوخته باشد می تواند به عنوان افغانستانی دیگر سیاست های آمریکا را در خاورمیانه به چالش بکشاند و به عنوان برگ برنده در دستان روسیه برای بازی با آمریکا محسوب می شود ولی از منظر ایران، سوریه خط مقاومت در مقابل اسرائیل است. در واقع وجود یک حکومت همسوی ایران در سوریه می تواند حلقه اتصال حزب الله لبنان، سوریه و ایران در مقابل اسرائیل باشد. این رویکرد ایران دقیقا مخالف سیاست راهبردی عربستان سعودی است. به همین دلیل مقامات سعودی تلاش می کنند تا قدرت حزب الله لبنان و ایران بیش از پیش در منطقه خاورمیانه تضعیف شود و به همین دلیل سرنوشت سوریه برای آنها نیز اهمیت ویژه ایی دارد. در چنین شرایطی باید منتظر بود و دید که در مذاکرات بعدی چه داد وستدهایی توسط قدرت های موثر در بحران سوریه روی می دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *